Een wiskundige die olympiër wilde worden en uiteindelijk wijn ging maken
Begin bij de biografie, want die verklaart alles. Ron Langeveld studeerde theoretische wiskunde aan de Universiteit Leiden, besloot dat een promotie jaren alleen met een computer en veel formules betekende, zag daar van af en ging software schrijven voor een Zweeds telecombedrijf. Goed salaris, leaseauto, het hele pakket. Toch stopte hij ermee. Wat hij werkelijk wilde was uitkomen voor het Nederlands olympisch kajakteam, en een aantal jaren trainde hij fulltime om dat te bereiken. Het lukte niet. De details van precies wanneer en op welk niveau hij wedstrijd voer, zijn in geen enkele bron gedocumenteerd die deze schrijver kon vinden – neem het olympische verhaal dus als zijn eigen vertelling, die best accuraat kan zijn en op zijn minst eerlijk is over mislukking. En toen – dit is het deel waaraan je de man al dan niet begrijpt – plantte hij een wijngaard.Het eerste hectare ging in 2005 de grond in op het land van zijn ouders in het gehucht Dassemus, net ten zuiden van Breda in Noord-Brabant, geplant met vrienden en familie tijdens wat vast een lange paar dagen is geweest. Het domein is vernoemd naar het gehucht. Dat is de volledige verklaring voor de naam. Er zit geen verhaal achter, alleen: dit is waar het is.
De partner
Monique van der Goes bracht haar loopbaan door als jurist en directeur bij de Nederlandse rechterlijke macht, een groot deel daarvan in Brussel bij de Europese instellingen. Ze was er van het begin bij bij Dassemus – op de manier waarop partners van gedreven, licht obsessieve mensen ergens bij zijn, wat wil zeggen centraler dan de officiële verslaglegging ooit weergeeft. In 2023 werd ze fulltime deelnemer in het bedrijf. Dat is een grote stap na een lange juridische carrière, en ze zette hem. Wat dat zegt over wat Dassemus tegen die tijd was geworden, is waarschijnlijk veelzeggender dan wat dit artikel daaraan kan toevoegen.PIWI's of niets, en hij meent niets
Nederland is vochtig. Oidium, Peronospora, Botrytis cinerea – de volledige stoet schimmelproblemen is aanwezig en geduldig. De normale reactie in de wijnbouw is een spuitkalender: koper, zwavel, fungiciden, herhalen om de paar weken en hopen op een droge augustus. Langeveld besloot het niet te doen. Vanaf de eerste wijnstok teelt Dassemus uitsluitend PIWI-rassen – schimmelresistente hybriden – en het domein zegt helemaal niets te spuiten, zelfs geen koper of zwavel, die zelfs de meeste biodynamische producenten wel gebruiken. Dat is een buitengewone bewering. Ze is ook, eerlijk gezegd, van buitenaf niet verifieerbaar zonder gedetailleerde seizoensregistraties, en wordt hier dan ook weergegeven als het standpunt van het domein zelf.Om dat standpunt te bereiken moest hij meer dan 25 resistente cultivars testen en de rassen weggooien die het zonder hulp niet redden in Nederlandse omstandigheden. Cabertin, Pinotin en Cabernet Blanc zijn verdwenen. De witte rassen die momenteel op het domein staan – en dit is een momentopname, geen vaste lijst, want de samenstelling is eerder verschoven en kan opnieuw verschuiven – zijn Solaris, Souvignier Gris, Muscaris, Sauvignon Soyhières, Sauvignac, Riesel en Johanniter. De rode rassen zijn Rondo, Cabernet Cortis, Cabernet Cantor, Cabernet Jura, Baron en Monarch. Langeveld beschouwt Souvignier Gris als zijn meest veelbelovende witte ras. Johanniter acht hij zijn minst robuuste – zijn eigen oordeel, geen wijnbouwkundige consensus – maar het levert iets op dat dicht bij een Riesling komt, dus het blijft. Twintig jaar vallen en opstaan samengeperst in dertien rassen. Dat is de werkelijke prijs van druiven telen in Nederland zonder ergens naar te grijpen.
Wilde vergisting, geen filter, een beetje sulfiet aan het einde
Sinds 2020 vergist elke stille wijn van Dassemus op wilde gisten uit de wijngaard zelf. Het domein legt niet in detail uit wat er in 2020 veranderde of wat er daarvoor werd gedaan, alleen dat de aanpak sindsdien consistent is. Geen commerciële gisten, geen filtratie. Langevelds verklaring voor waarom het werkt is eenvoudig: hij heeft zijn wilde gisten nooit gedood met fungicide, dus ze zijn overvloedig aanwezig en de vergistingen beginnen vrijwel onmiddellijk na de oogst.Het assortiment, zoals de website het momenteel omschrijft – niet elke wijn wordt elk jaar gemaakt en samenstellingen wisselen per oogstjaar, dus controleer dit voor aankoop: een witte van Solaris, Sauvignac en Johanniter met één nacht huidcontact; een rosé van Cabernet Jura en Cabernet Cantor met minimaal huidcontact; een oranje van Souvignier Gris en Muscaris, 25 dagen op schillen, gerijpt in roestvrij staal, een Franse eikenhouten barrique en een keramieken Clayver-amphora; een rode van Cabernet Cantor, Cabernet Jura en Monarch. Twee mousserende wijnen op traditionele methode, twee jaar op fles. Bij het bottelen gaat er sulfiet onder de 10 mg/l bij wanneer dat nodig wordt geacht. Dat is alles. Eerdere bronnen beschrijven de rode als een Rondo-variëteit – het assortiment is verschoven en zal waarschijnlijk opnieuw verschuiven.
De eerste biodynamische wijngaard van Nederland – met een asterisk
De Demeter-certificering arriveerde in augustus 2021 en het domein beschrijft zichzelf als de eerste biodynamische wijngaard van Nederland. Deze bewering doet veel de ronde en klopt misschien wel in de geest, ook al is de kleine lettertjes ingewikkeld. Biodynamische certificering vereist een omschakelingsperiode van enkele jaren, zodat de praktijken al geruime tijd vóór 2021 bestonden. Maar minstens één ander Nederlands domein – Wijngaard de Kruithof in Ophemert – zou al eerder Demeter-certificering hebben ontvangen, in 2018. Dus "eerste" klopt waarschijnlijk niet helemaal, of is in ieder geval niet aantoonbaar op basis van beschikbare bronnen. Prominent, baanbrekend en serieus bezig ermee: dat houdt stand.Hoe biodynamische landbouw er bij Dassemus uitziet is niet geheimzinnig. Bodem gevoed met compost en mest van de eigen geiten en kippen van het domein. Stikstof via groenbemesters die worden ingezaaid en teruggesnoeid. Wijnstokrijen afwisselend met gras dat kort genoeg wordt gehouden om op te rijden en ongemaaide stroken die worden vrijgelaten voor insecten. Het domein groef vijvers – deels voor de vorstbeschermingssproeiers die aanspringen als de temperaturen in het voorjaar dalen, deels, zo lijkt het, omdat een vijver goed blijkt te zijn voor oeverzwaluwen, ijsvogels, kikkers en amfibieën. Achter het domein loopt een wandelpad dat Natuurmonumenten onderhoudt. Rubberlaarzen aanbevolen. Niets hiervan leest alsof het achteraf voor de website is toegevoegd. De logica was er al vanaf 2005 en de rest groeide daar omheen.